Palen op de Parkweg

46e jaargang (bladzijde 16) nr.1 / IN: Periodiek HKM

Plot

Palen op de Parkweg
Auteur: Jaap Kottman
Een aantal jaren geleden veroorzaakte een aanrijding een breuk in één van de twee palen die sinds mensenheugenis op het kruispunt Parkweg-Kerkweg stonden. De gebroken paal is in 2011 door de gemeente weggehaald. Hans van Bemmel vond enkele jaren later de paaldelen weer terug op het gemeentelijk opslagterrein en vatte het plan op ze te laten herstellen en weer terug te plaatsen op de oude plek. Inmiddels is de paal gerestaureerd en eind oktober 2018 feestelijk herplaatst.
Circa 175 jaar lang stonden de twee robuuste palen aan weerzijden van de weg op het kruispunt Parkweg-Kerkweg. Het zijn ronde, met frijnslag (sierbewerking met een steenbeitel) bewerkte natuurstenen palen die naar boven toe licht versmallen. De top bestaat uit een lage punt. Vanaf het maaiveld zijn ze 1.70 m hoog en de diameter verloopt van ongeveer 35 naar 31 cm. Tegenwoordig staat de paal aan de Vechtzijde nog wel bij het kruispunt, maar de tegenoverstaande paal is tussen de jaren zeventig en begin jaren tachtig bij wegwerkzaamheden enkele meters in de richting van de Parkweg verplaatst. Waarschijnlijk is dit gedaan is om de doorstroming van het verkeer te verbeteren. Door de genoemde aanrijding is deze paal gebroken en werd hij wegens gevaar van omvallen weggehaald. De nieuwe standplaats zal weer meer richting het kruispunt zijn. Op de paal aan de Vechtzijde zijn enkele gebruikssporen aanwezig, zoals een ijzeren schroef en twee met cement en lood dichtgestopte gaten. Waarschijnlijk waren daar ooit kettingen aan verbonden.
De vraag kan nu zijn: waarom staan die palen daar? Om die te kunnen beantwoorden gaan wij terug naar het jaar 1710. Maximiliaan van Lockhorst liet toen op het terrein dat hij geërfd had een groot landhuis bouwen met een enorme tuin daaromheen: Huis Ter Meer. Dat terrein lag in de binnenbocht van de Vecht en werd omsloten door de huidige Raadhuisstraat en Beethovenlaan tot aan ongeveer de Mozartlaan. De Kerkweg liep midden door de tuin maar was wel vrij toegankelijk. In 1792 werd deze oorspronkelijk formele tuin verkleind en veranderd in een landschapstuin. Het deel ten oosten van de Kerkweg hoorde nu niet meer bij de tuin en werd door de toenmalige eigenaar verhuurd als wei- en bouwland. Rond 1840 is het Huis Ter Meer zelf ook verkleind tot een voor die tijd moderne villa. Daarbij is ook een nieuwe praktische toegang naar het huis gemaakt. Oorspronkelijk lag de entree van de oprijlaan van het huis dwars op de Kerkweg ter hoogte van de groene zijdeur naast de toren van de Nederlands Hervormde kerk. Bij de verkleining van het huis is de entree verplaatst naar het huidige kruispunt Breedstraat-Raadhuisstraat aan het begin van de Parkweg met een hek tussen gemetselde pilasters. Vanaf het huis werd ook een laan met een bocht aangelegd naar de achter in- en uitgang van het park bij het kruispunt Parkweg-Kerkweg. Als afsluiting daarvan zijn de twee palen links en rechts geplaatst. Met kettingen waren ze aan elkaar verbonden. Alleen met toestemming van de bewoners van Huis Ter Meer werden ze geopend. In 1900 werd een bouwplan gemaakt om de tuin bouwrijp te maken voor realisatie van een nieuwe woonwijk, later ook ‘Ter Meer’ genoemd. De beide rijlanen werden in dat plan doorgetrokken van de Binnenweg tot aan de Breedstraat, waarmee een nieuw traject door Maarssen ontstond. Dat traject kreeg de naam Parkweg. Dat de palen toen nog steeds de achtertoegang van Het Huis Ter Meer markeerden, komt vermoedelijk doordat het huis aanvankelijk in de bouwplannen was opgenomen. Toen het huis onverkoopbaar bleek, werd het in 1902 alsnog afgebroken. De palen bleven staan en staan nu dus weer samen als een zichtbaar overblijfsel van de rijke geschiedenis van Maarssen.