De wandeling van De Pijper in 1916 -een terugblik Deel 8

46e jaargang (bladzijde 104) nr.3 / IN: Periodiek HKM

Plot

De wandeling van De Pijper in 1916,
een terugblik Deel 8

Ria Tijhuis

De Pijper zet zijn wandeling voort aan de overkant van de Vecht op Oostwaard. In 1916 is er nog geen brug of pontje bij korenmolen De Hoop. Wij kunnen heden ten dage gebruik maken van de Oostwaarderbrug die hier ligt en officieel in gebruik is genomen op 14 september 2011.
We lopen noordwaarts langs de binnenbocht van de Vecht en zien rechts een deel van de nieuwbouwwijk Op Buuren. Daar ligt ook de statige villa Sluysoort, een zorghotel met 24 appartementen, prachtig gesitueerd aan de Vecht. We gaan vervolgens onder het viaduct door van de Zuilense Ring en komen bij een aantal appartementengebouwen en villa’s. Zij maken deel uit van de wijk Zandweg-Oostwaard, die in het zuiden en oosten omsloten wordt door de Zuilense Ring en Sweserengseweg.
De Pijper heeft in 1916 op dit eerste stuk (vanaf de huidige Oostwaarderbrug) alleen maar landerijen gezien. Als eerste bezienswaardigheid op zijn route ziet hij bij het begin van de bebouwde kom van Maarssen de steenfabriek ‘De Ysvogel’ met bijbehorende boerderij aan de Oostwaard 10. Tussen Breukelen en Utrecht hebben tientallen steen- en pannenbakkerijen gestaan en deze vormden samen een bloeiende tak van nijverheid. Er ontstond in de middeleeuwen in de Nederlandse steden, vanwege het brandgevaar door het grote aantal houten huizen, een grote behoefte aan harde bouwmaterialen zoals stenen en dakpannen. Tevens wilde men in die tijd sterkere en dus beter verdedigbare, huizen, kloosters en kastelen bouwen. Aangezien in onze streken geen natuurlijke materialen aanwezig waren die hierin konden voorzien en die dan over grote afstanden uit bijvoorbeeld Duitsland of België aangevoerd moesten worden, kwam men ertoe zelf stenen te gaan bakken.
In latere jaren zijn op het terrein van De Ysvogel ook de Zuilense Olieraffinaderij (de vetfabriek) en het Maarssens Bouwbedrijf gevestigd geweest. Van al deze bedrijfsactiviteiten is op dit terrein nu niets meer terug te vinden. In de nieuwe wijk herinnert enkel nog een viertal straatnamen aan de historie: Steenoven, Panoven, Ticheloven en IJsvogel. Tot 1954 lag hier de grens tussen Zuilen en Maarssen. Het woonhuis van de boerderij met een rieten kap is door een brand op 29 april 1987 - door werkzaamheden van een loodgieter - geheel verwoest. De boerderij, toen al van de gemeente Maarssen, werd niet meer hersteld. Opmerkelijk is dat de boom op de foto, een solitaire haagbeuk, alles heeft overleefd. Hij markeerde oorspronkelijk de rechterzijde van de inrit van de boerderij.
De weg Oostwaard gaat hier over in de Zandweg. Wij zijn aangekomen bij Vechtenstein, huisnummer 1, een wit huis met een dak van groen geglazuurde dakpannen. De eerste vermelding van een huis op deze plaats komt uit 1629. De grond maakt dan deel uit van het Goed ten Bosch. Wanneer De Pijper hier tijdens zijn wandeling langskomt, staat op deze plaats Vechtenstein II dat in 1870 in opdracht van Johannes Frederik van Reede is gebouwd ter vervanging van het Vechtenstein I uit 1637. Het huidige huis dateert uit 1936. Een huis in het Amerikaanse North Carolina heeft hiervoor model gestaan. Het oorspronkelijke toegangshek is terug te vinden aan de Straatweg bij Huize Vredenhoef. De namen van de diverse eigenaren uit het verleden komen terug in de straatnamen van de wijk Zandweg-Oostwaard: Meijen, d'Orville, Ranst, Bleesen, Cramer, Fahrens, Van Reede en Veere.
In de volgende aflevering zal het al genoemde Goed ten Bosch worden behandeld.
Op de website van de HKM is een fietsroute opgenomen onder de naam ‘Steengoed’, waarin nog meer achtergrondinformatie is opgenomen over de bovenstaande onderwerpen.