Een schoolklas van de Openbare Lagere School in Oud-Maarsseveen. Uit de Oude Schoenendoos (Deel 79)

46e jaargang (bladzijde 117) nr.3 / IN: Periodiek HKM

Plot

Uit de Oude Schoenendoos Deel 79

Hans Sagel


Een schoolklas van de Openbare Lagere School in Oud-Maarsseveen


Als er één soort foto’s is dat in groten getale in oude schoenendozen te vinden is, is het wel de schoolfoto. Alleen in Maarssen en omgeving moeten er duizenden schoolfoto’s zijn! Hoe ouder de foto is, hoe minder men doorgaans nog weet wie erop staan. Probeert u het zelf maar eens met een schoolfoto van uzelf; het zal u waarschijnlijk net als mij behoorlijk tegenvallen hoe weinig namen van klasgenoten u zich nog herinnert. Hoog tijd dus om snel eens aan het werk te gaan en voor het nageslacht de namen die we nog wel weten met potlood op de achterkant van de foto’s te noteren!
In de loop der jaren zijn er in deze rubriek al verschillende klassenfoto’s langsgekomen. Soms leverde dat via de lezers verschillende namen op, maar dikwijls kwam er vanwege de hoge ouderdom van de foto nauwelijks respons. Misschien gaat dat met deze leuke foto die weliswaar circa 90 jaar oud is, weer eens beter lukken. Hij werd mij recent, met enige bijbehorende gegevens, opgestuurd door Anne van de Kamp-Hoogeveen. Waarvoor vanzelfsprekend hartelijke dank.
Het betreft een klas van de Openbare Lagere School in Oud-Maarsseveen omstreeks het jaar 1925. Helemaal vooraan, het meisje met de witte kraag, staat Cornelia Petronella te Water (Nel), de moeder van Anne van de Kamp. Zij werd op deze school, zo staat er in een rapportboekje ‘toegelaten op 10 Maart 1924 in de 2e klasse’. In dat jaar was de familie Te Water van Maarsbergen naar Maarsseveen verhuisd, waar haar vader toen in de Bethunepolder een groentekwekerij begon. Het bijzondere van deze foto is mijns inziens vooral dat hij zo’n leuk beeld geeft van het interieur van de klas. Dat is natuurlijk totaal anders dan tegenwoordig. De jongens en meisjes zitten nog keurig rechtop in hun houten, tweepersoons schoolbanken, allemaal met de kroontjespen in de rechterhand (links schrijven was er toen nog niet bij). Zo te zien lijken ze klaar te zitten om aan het dictee van de meester te beginnen. Aan de wand hangen landkaarten van verre landen en schoolplaten om mooie, leerzame verhalen bij te vertellen. Achter in de klas staat de meester voor een vitrinekast, waarin zich waarschijnlijk zaken bevinden die hem behulpzaam kunnen zijn bij de biologie- en natuurkundelessen. Boven op de kast staan een globe en een instrument met een glazen stolp en een soort fietspompje eraan. Waarschijnlijk is dit een eenvoudig vacuümpompje om bijvoorbeeld luchtledigheid mee te kunnen demonstreren. Via de grote deuren in de achterwand zal het mogelijk zijn geweest een verbinding met het naastgelegen klaslokaal tot stand te brengen. Dat was handig als een van de onderwijzers ziek was.
Waar de kinderen op de foto denkelijk nog geen weet van hadden, is de enorme - soms onaangename - schoolstrijd, die in Oud-Maarsseveen en het ernaast gelegen Tienhoven in de jaren vóór en tijdens hun schooltijd in alle hevigheid plaatsvond. Als gevolg hiervan hadden de twee betrekkelijk kleine en in elkaar overlopende lintdorpen decennialang drie lagere scholen die op een steenworp afstand van elkaar lagen, namelijk de Openbare Lagere School, die ook op christelijke grondslag was gebaseerd, een Gereformeerde Lagere School en een Hervormde Lagere School. Nolda Hogenhout-Hofman heeft hierover in dit blad een tweetal uitstekende artikelen geschreven, die het (her)lezen – nu op de HKM-website ook digitaal mogelijk – zeker de moeite waard zijn. Ze zijn te vinden in jaargang 27, nr. 4, 2000 en jaargang 28, nr. 1, 2001.
Ik kom even terug op de foto in deel 77 van deze rubriek, met daarop de enorme zee van dames met pothoeden bij het graf van Pastoor Ariëns. Ik kan melden dat ik van de heren Jan Loman, Han Brinkhof en Theo Schouten reacties heb gekregen. Jan Loman schreef me dat het om een jubileumviering zou kunnen gaan van de vereniging ’Caritas’. Volgens een jaarverslag van Ariëns zelf ’een vereniging van vrouwen en meisjes, die ter eere Gods en tot heil van den evennaaste alle liefdewerken beoefenen, waarvoor vrouwen geschikter zijn dan mannen’. Echter, hij vervolgt: het zou ook wel een jubileum van de door Alphons Ariëns opgerichte rooms-katholieke vrouwenbond kunnen zijn. Onder de dames meent Loman de in Maarssen bekende en geliefde mevrouw (tante) Riek van Kooten te herkennen. Op de door Van Hal gemaakte dia (eind jaren zestig?) zit het echtpaar Van Kooten, dat een groente- en fruitzaak op de Kaatsbaan had, op een bankje aan het Zandpad samen te genieten van wat welverdiende rust.


Han Brinkhof meldde mij met gepaste trots dat het nieuwe Ariënsmonument door het aannemersbedrijf Brinkhof werd gebouwd en dat hij onder de dames op de foto mevrouw Beljaars meende te herkennen. Bij Theo Schouten tenslotte ging ik langs om in zijn grote fotocollectie tal van foto’s van het Ariënsmonument te bekijken. Dat leverde - behalve een gezellige avond met veel genieten van allerlei foto’s - helaas geen nadere informatie op over de foto met de ’hoedenzee’. Vooralsnog is het dus nog niet geheel helder wat er op die zomerse dag omstreeks 1935 op de rooms-katholieke begraafplaats precies gebeurde.

Hebt u op- of aanmerkingen naar aanleiding van deze rubriek of misschien zelf een voor publicatie geschikte foto, dan wordt u vriendelijk verzocht dit schriftelijk of telefonisch door te geven aan J.H. Sagel, Van Lingelaan 85, 3602 PB Maarssen, tel: 0346-561457, e-mail: J.H.Sagel@kpnplanet.nl