Met Juliette Jonker-Duynstee raak je niet uitgepraat!

46e jaargang (bladzijde 66) nr.2 / IN: Periodiek HKM

Plot

Met Juliette Jonker-Duynstee raak je niet uitgepraat!
Rob Franse

Wanneer je écht kunt kijken en kunt zien, dan is het een kleine stap naar beeldend overdragen met enthousiasme. Het is dan zelfs een voorrecht. Een voorrecht dat je bijna zonder nadenken overdraagt door je gedrag, je houding en de activiteiten die daaruit voortvloeien. Ben ik nu te wollig? Misschien, maar het is wel wat ik ervaar wanneer ik luister naar Juliette Jonker. Ze praat niet alleen met woorden maar ook met haar oogopslag en haar gehele houding, zonder te acteren. Het is authentieke interesse die voortkomt uit oprecht enthousiasme en die zij vervolgens deelt omdat ze niet anders kan. Alles lijkt dan op z’n plek te vallen. Althans, wanneer jijzelf ook kunt kijken, zien en luisteren. Juliette vertelt aan één stuk door zonder dat het verveelt. Door de combinatie van enthousiasme en pragmatisme heeft zij niets extra’s nodig. Dat is best bijzonder. Ze kan vast over vele onderwerpen zo enthousiast vertellen, maar we proberen ons te beperken tot de Vechtstreek. Dat is voor ons beiden eigenlijk al veel te veel voor een gesprek van anderhalf uur.
De aanleiding voor ons gesprek is namelijk die Vechtstreek en zijn cultuurhistorische waarde. Naarmate ik me meer begon te interesseren voor deze streek, kwam ik de naam en de persoon Juliette Jonker steeds vaker tegen. Dan word je nieuwsgierig. De beste manier om je nieuwsgierigheid te bevredigen is om in gesprek te gaan en vragen te stellen. Ik werd niet teleurgesteld, want al voor ik mijn eerste vraag stelde, begon ze vol vuur te vertellen. Ze vertelde vooral over wat we allemaal vanuit haar huis aan de Vecht zagen. Kijken, zien en uitleg krijgen; geweldig! Zonder enige moeite verplaatsten we ons al kijkende van seizoen naar seizoen en van heden naar verleden en weer terug. Het werd me al snel duidelijk dat de gehele Vechtstreek iets bijzonders heeft, iets dat verder gaat dan de ‘groene oase’ tussen Amsterdam en Utrecht. Die bijzonderheid is gelegen in het feit dat je bijna acht eeuwen cultuurhistorische ontwikkeling nog steeds op vele plekken kunt zien en beleven! Dat is iets wat wij ons als bewoners van deze streek zelden realiseren wanneer wij met ons werk en andere dagelijkse bezigheden doende zijn. Vinden we misschien dat het hier inmiddels veel te vol en veel te druk aan het worden is? Moeten wij deze prachtige streek dan helemaal voor ons zelf houden? Het is één van die zaken waar Juliette zich wel eens het hoofd over breekt. Door middel van haar vele publicaties, filmpjes, fietsroutes, voordrachten en rondleidingen ‘opent’ ze immers het gebied niet alleen voor ons bewoners, maar ook voor toeristen. Het antwoord op dat vraagstuk is volgens Juliette waarschijnlijk drievoudig: Door het gebied onder de aandacht te brengen van bewoners, ambtenaren en politiek maak je mensen bewust van de waarde ervan. Zich daarvan bewuste mensen zullen steeds meer respect en waardering krijgen voor hun omgeving: dé grondstoffen voor verstandig behoud. Daarnaast blijft het van belang om te delen. Wie van ons heeft nog nooit familie, vrienden of kennissen meegenomen op, over of langs de Vecht? Wat we liever níet willen, is dan geconfronteerd te worden met al te grote groepen toeristen die onze prachtige Vecht of alle weggetjes daaromheen verstoppen. Kortom, het is een wankel evenwicht: we willen zelf genieten van onze woonomgeving maar we willen ook delen met diegenen die het weten te waarderen en er met beleid mee om kunnen gaan.
Echt iets voor jou… Natuurlijk had Juliette na haar studie kunstgeschiedenis in Leiden niet het vastomlijnde plan om zich te storten op de cultuurhistorie van onze Vechtstreek. Dingen ontstaan op organische wijze. Als kind werd ze al door haar ouders meegenomen op culturele vakanties en ontstond er al voldoende interesse om kunstgeschiedenis te gaan studeren. Het zat in haar om te vertellen, dus was ze tijdens haar studententijd al gids. Tijdens de periode dat ze met een vriendin een cateringbedrijf had, luisterde ze maaltijden al op door tussen de gangen door thematische verhalen te vertellen. Pas toen ze in haar verlovingstijd samen zochten naar een geschikte plaats om te wonen en terecht kwam in Vreeland, is zij zich gaan verdiepen in haar nieuwe omgeving en de historie daarvan. Want wat doe je wanneer je net in Vreeland woont, een plek waar ‘het toeval’ je bracht? Je gaat naar een bijeenkomst die gehouden wordt ter oprichting van de Historische Kring Loenen en je wordt onmiddellijk ingerekend door enthousiaste vrijwilligers die vinden dat ‘dit echt iets voor jou is’. Daar is het begonnen, zo’n 25 jaar geleden, en het is nooit meer opgehouden. Zo is zij al vanaf de oprichting lid van de redactie van het tijdschrift van de Historische Kring in Loenen, de Vechtkroniek. In die 25 jaar leer je ontzettend veel mensen, instellingen, stichtingen en bedrijven kennen en zij leren op hun beurt jou kennen. Je ontwikkelt je en je kennis neemt enorm toe. Je boekenkasten puilen uit. Je wordt gevraagd om te schrijven, te ontwikkelen, te ontvangen, te spreken en je mening te geven. Je doet dat met zoveel inzet, enthousiasme en overtuigingskracht dat niemand uit deze gemeente op cultuurhistorisch gebied nog om jou heen kan. Juliette kreeg zelfs -op 29 maart 2018- als eerste de Stichtse Vecht penning! (Ik kan de lezers adviseren om het acht minuten durende filmpje te bekijken waarop burgemeester Marc Witteman Juliette prachtig toespreekt en Juliette op dito manier reageert. Google op ‘Stichtse Vecht penning Juliette’.) En dat allemaal doordat Juliette van nature het toeval omarmt…
Wat hebben wij als leden van de Historische Kring Maarssen daaraan? Veel! Onze historische kring is immers opgericht om samen het cultuurhistorisch erfgoed in deze gemeente te behouden, het te laten zien en erover te vertellen. Juliette doet dat ook, maar dan voor de gehele Vechtstreek. Vele handen maken licht werk en sommige handen krijgen meer voor elkaar dan andere handen. Juliettes handen horen bij een ondernemende enthousiasteling die altijd en op vele manieren bezig is met het ontsluiten van het Vechtlandschap in samenwerking met anderen. 25 jaar geleden was er natuurlijk al wat, maar wat er was, werd niet ontsloten. Heel veel bleef binnenshuis, zoals destijds bij het Oudheidkundig Genootschap Niftarlake (sinds 1912). Het digitaal ontsluiten en delen begon pas echt rond 1995, een periode met het hoogtepunt van de VUT-regeling en zo’n beetje het echte begin van ‘internet voor iedereen’. Juliette heeft daarin een zeer prominente rol vervuld en doet dat nog steeds. De manier waarop is gedurende die jaren wel steeds veranderd. In het begin ging de aandacht vooral uit naar het delen van kennis via de Historische Kring Loenen, het geven van rondleidingen, het doen van archiefonderzoek, (onder andere omdat mensen bijvoorbeeld meer over de geschiedenis van hun eigen huis wilden weten), en het (mee)schrijven aan boeken. Stukje bij beetje kwamen er andere verzoeken en kwamen er verschillende opdrachten vanuit de provincie en vanuit Vechtsnoer. Zo werkte zij mee aan het opzetten van de website ‘Venster op de Vecht’. Momenteel ligt een belangrijk deel van haar activiteiten bij het geven van ‘trots’ als bodem voor onder andere de gemeenteraad, zoals ze dat zelf zegt. Hoe kun je alle verschillende beslissers zo informeren, betrekken, bewust maken en laten samenwerken dat zij de beste besluiten nemen om onze unieke Vechtstreek met al haar historie te behouden, zonder de ogen te sluiten voor de hedendaagse wensen en noden. Misschien wel om die reden is er dat prachtige boekje ‘De kracht van Stichtse Vecht’ dat ze samen schreef met Steven de Clercq op basis van het Narratief van Stichtse Vecht door Marinke Steenhuis. Het kwam in 2018 uit en gaat over de vele gezichten van Stichtse Vecht. In ongeveer 100 rijk geïllustreerde bladzijden wordt in negen verhaallijnen echt alles over het landschap, de geschiedenis en de cultuurhistorie verteld wat resulteert in een prachtige laatste paragraaf getiteld ‘Groeien naar de toekomst met wortels in het verleden’. Je kunt het niet beter zeggen. In een recent Periodiek is er een boekbespreking aan gewijd.
Toch verbazen wij ons beiden over het weinige lezen dat menigeen doet zeker gerelateerd aan het enthousiasme dat we vaak ervaren wanneer we iets vertellen. Juliette ervaart dat bij de vele lezingen en rondleidingen die zij geeft en ik soms als gastheer in het Vechtstreekmuseum. Hoe goed er ook geschreven wordt, een persoonlijk, enthousiast verteld verhaal krijgt bijna altijd veel meer aandacht. Wij houden het erop dat wij tot de beperkte groep ‘gekkies’ behoren die niet alleen graag praten, maar ook graag lezen (naast natuurlijk kijken en luisteren). In het verlengde daarvan vragen we ons af of het wat zou zijn om een soort bijeenkomsten (op locatie?) te organiseren voor al diegenen die willen weten hoe bevoorrecht ze zijn om juist in deze omgeving te wonen…
Naar aanleiding van het gesprek met Juliette Jonker wil ik de lezers twee adviezen geven: Lees het boekje ‘De kracht van Stichtse Vecht’ (o.a. te koop in het Vechtstreekmuseum) en bezoek de website van Juliette: www.vechtexclusief.nl. Op die site vind je tevens een overzicht van haar andere publicaties. Juliette behoeft van mij natuurlijk geen advies. Ik blijf gewoon naar haar luisteren en van haar lezen over haar win-win-win-droom van kwaliteit, rust, schoonheid, cultuur, historie en natuur die ook voor toekomstige generaties behouden moet blijven in deze prachtige omgeving tussen twee grote en drukke steden…