De wandeling van De Pijper in 1916 - een terugblik Deel 9

47e jaargang (bladzijde 23) nr.1 / IN: Periodiek HKM

Plot

De wandeling van De Pijper in 1916,
een terugblik Deel 9

Ria Tijhuis

Wij volgen in deze aflevering De Pijper verder op zijn route over het Zandpad richting het Huis Ten Bosch. De Pijper is hier in 1916 het huis Vechtenstein gepasseerd, dat in 1870 in de plaats kwam van het in 1846 afgebroken 17-eeuwse ‘Vegt en Steyn’. Dat nieuwe Vechtenstein werd weer gesloopt in 1932 en vervangen door het huidige Vechtenstein met het groene dak, dat in 1933 werd ontworpen door de architect Wijmstra naar het voorbeeld van een huis in Asheville, North Carolina (VS).
Het terrein van Vechtenstein maakte in de zeventiende eeuw deel uit van het grote landgoed ‘Goed ten Bosch’. De Pijper beschrijft in zijn cahier dat er onder andere een steenoven was gevestigd. Het bijbehorende herenhuis is rond 1900 afgebroken en hier is toen, zo schrijft De Pijper, ‘eene electrische installatie’ opgericht door de vooraanstaande ondernemer en bestuurder C.E. Wolff. In de volksmond stond het bekend als ‘de lichtfabriek’. De Wolff zorgde ervoor dat in 1898 het eerste huis in het dorp, op de Breedstraat, van elektrisch licht werd voorzien. Hij is ook bekend van de - nu afgebroken - villa ‘de Wolffshoek’ die hij op de hoek van de Straatweg en de Stationsweg liet bouwen.

Verder lopend, komen wij langs Overkerck, blijkens de gevelsteen gebouwd in 1661. In het plantsoentje rechts van het huis treffen wij een zogenaamd jodenpaaltje aan, één van de twee die nog resteren van het veel grotere aantal dat ooit in Maarssen heeft gestaan aan weerszijden van alle toegangswegen naar het dorp (het tweede paaltje staat links op de kruising van de Maarsseveensevaart met de Tuinbouwweg).
Op het terrein van de voormalige buitenplaats Luxenburgh dat we vervolgens passeren, werd in 1916 al een drietal nieuwe witte villa’s gebouwd. Tussen het meest linkse huis ‘Zonnetij’ en dat van de voormalige kweker Scholten is nog het hek te zien dat toegang gaf tot het terrein van Nieuwhoop, vroeger bekend als ‘Vecht Wensch’. Nieuwhoop was, vanaf het midden van de negentiende eeuw, een rijtuigenfabriek met het predicaat ‘koninklijk’. Het pand is rond 1900 door brand verloren gegaan, waarna de familie Scholten hier een kwekerij begon. De kwekerij heeft met name door het kweken van witte cyclamen landelijke bekendheid verworven. Op het opnieuw ingerichte terrein is de nieuwe wijk ‘de Witte van Scholten’ gebouwd.
De Pijper geeft vervolgens een beschrijving van het Huis Ten Bosch, want de Zandweg loopt dan nog ononderbroken door en gaat over in de Langegracht. Sinds 1973 moeten wij echter de drukke kruising met de Huis Ten Boschstraat bij de Termeerbrug oversteken. Tot dat jaar waren er maar twee verbindingen over de Vecht in het dorp: de Van Lingebrug bij het huis Overkerck, aangelegd door directeur Van Linge van de kininefabriek, en de Kaatsbaan-, ook wel Vecht- of Evert Stokbrug genoemd. Door het sterk toenemende verkeer leverde dat steeds meer problemen op.
Op de plaats van de kruising stond tot 1971 de villa Jacoba, met in de voortuin de grote, rode beuk, die enkele jaren geleden is gekapt. De gemeente heeft dit huis met het terrein er omheen opgekocht, het huis laten slopen en hier de Termeerbrug aangelegd. In 1973 is een verhuiswagen van Niekerk het eerste voertuig dat gebruik maakt van deze brug en op deze nieuwe plek de Vecht oversteekt. Na de kruising overgewandeld te zijn zie we nog de herenhuizen Vesta, Aurora, Jacoba en Flora.
We zijn aangekomen bij het eindpunt van deze wandeling, het Huis Ten Bosch, het beginpunt van deel 10 van deze serie.