Een muurschildering in Oud-Zuilen. Uit de Oude Schoenendoos Deel 84

47e jaargang (bladzijde 156) nr.4 / IN: Periodiek HKM

Plot

Uit de Oude Schoenendoos Deel 84

Een muurschildering in Oud-Zuilen

Hans Sagel



Deze foto van een muurschildering, met een formaat van circa 3 x 2,5 meter, werd op 5 mei 2020 gemaakt door Patricia Messer in het voormalige gemeentehuis van Zuilen Dit pand aan de Dorpsstraat 3 in Oud-Zuilen is al vele jaren eigendom en woning van de familie Messer. Ward Messer belde mij de vijfde mei om te vertellen dat bij het verwijderen van het oude behang in wat hij de ‘burgemeesterskamer’ noemde, delen van een muurschildering tevoorschijn waren gekomen. Hij vroeg of de Historische Kring Maarssen daar misschien belangstelling voor had en of er bij de Kring gegevens over deze schildering bekend waren. Die belangstelling was er zeker en was ook de reden om dezelfde dag, voordat het nieuwe behang aangebracht zou worden, naar Oud-Zuilen te fietsen. In de kamer, bij binnenkomst van het huis direct rechts naast de voordeur, was tussen de entree van het vertrek en de voorgevel vaag een muurschildering zichtbaar. Met wat moeite is op deze afbeelding een dame, mogelijk in verpleegstersuniform (hoofdkapje, blauwe jurk en wit schort) te zien, die een baby in haar armen draagt. Op een tafeltje voor haar staan een vaas met bloemen en een fles. Verder zijn er nog wat bomen en bestrating (?) te zien. Afgaand op de restanten is het geen groots kunstwerk. Perspectivisch is er nogal wat mis en de figuren zijn houterig weergegeven. Wanneer zoiets bij werkzaamheden onverwacht tevoorschijn komt, vraag je je toch af wie dat heeft gemaakt en waarom? Een mogelijke link zou kunnen zijn - vertelden de Messers mij - dat er een tijdlang om de veertien dagen een consultatiebureau voor zuigelingen in het pand was. Het bewijs hiervoor is te zien op een oude, ook in hun bezit zijnde foto. Op deze foto zijn achter het raam twee affiches te zien; op het linkse daarvan is namelijk na vergroten van het beeld, met enige moeite te lezen ‘Consultatiebureau voor Zuigelingen’.


Het pand aan de Dorpsstraat 3 werd in 1896 als gemeentehuis voor de gemeente Zuilen gebouwd. De architect was Albert Nijland, die ook de openbare school aan de andere kant van de Vecht ontwierp. In zijn ontwerptekening wordt het vertrek waar de muurschildering is gevonden ‘Secretarie’ genoemd. Anders gezegd, de kantoorafdeling van de gemeente. Toen de gemeente Zuilen door de toenemende industrialisatie (Werkspoor, Demka) sterk in inwonertal groeide, werd het gemeentehuis te klein en de secretarie in 1929 verplaatst naar de voormalige buitenplaats Daelwijck in nieuw Zuilen. Hier en daar wordt vermeld dat het pand aan de Dorpsstraat nog tot 1 januari 1954, toen de gemeente Zuilen werd opgeheven, werd gebruikt voor de vergaderingen van B&W en de Raad. Of dit correct is, is niet duidelijk. In ieder geval waren er vele andere gebruikers. Bij mijn bescheiden speurtocht naar de gebruikers van het pand, met veel dank aan Tineke Barneveld voor haar informatie, kwam ik onder andere in contact met mevrouw Alie van Scherpenzeel-van Dijk. Zij is op de foto het meisje met de pop in de arm en woonde met haar ouders vanaf haar geboorte tot ongeveer haar tiende (1953) in een deel van het pand. Ze vertelde mij dat het toen de naam ‘Ons Huis’ had en onder meer door de Nederlandse Hervormde Kerk gebruikt werd voor allerlei kerkelijke werkzaamheden, zoals bestuursvergaderingen, catechisatie, koor, jongelingenvereniging enzovoort. Ook herinnert zij zich goed het consultatiebureau in de door haar als ‘de kleine zaal’ benoemde ruimte. Verder vertelde ze totaal geen herinnering te hebben aan een eventuele muurschildering. Af en toe kwam ze met haar moeder, die als tegenprestatie voor het wonen het pand schoonmaakte, wel in de zalen. Dan kreeg ze vaak van moeder te horen vooral niet aan de betengelde muren te komen! Een betengeling is een raamwerk van aan de ruwe muren bevestigde latten waarop jute is gespannen. Op het jute wordt, een paar centimeter vanaf de muur dus, het papieren behang geplakt. Door de ruimte tussen het behang en de muur is het mogelijk met je vingers het behang iets in te drukken en zodoende te laten bewegen; een voor kinderen zeer aantrekkelijk spelletje dat uiteraard veel schade kan opleveren. Uit dit verhaal van Alie van Scherpenzeel blijkt dat de gestucte muur met de schildering dus waarschijnlijk pas van na 1 januari 1954 is en de relatie ervan met het consultatiebureau noch door haar, noch door de iets jongere broer Piet, kan worden bevestigd.
Na 1 januari 1954 heeft het pand meerdere gebruikers en eigenaren gehad, die wellicht bemoeienis met de muurschildering hadden. Daaronder vallen behalve de Nederlandse Hervormde Kerk en het consultatiebureau ook nog de Tuinbouwschool en een antiekhandel van de heren Gé van Schaik en Th. de Ruyter. Deze antiekzaak ging in 1966 verloren door een flinke uitslaande brand. In 1967 werd het oude gemeentehuis verbouwd tot woonhuis en in gebruik genomen door de heer Cees van Rijn uit Utrecht.

De tweede vraag van Ward en Patricia Messer of er bij de HKM en haar leden iets bekend is over de muurschildering, is helaas dus nog steeds niet beantwoord. Misschien komt daar na deze publicatie met hulp van u als lezers, alsnog verandering in.

Hebt u op- of aanmerkingen naar aanleiding van deze rubriek of misschien een voor publicatie geschikte foto, dan wordt u vriendelijk verzocht dit schriftelijk of telefonisch door te geven aan J.H. Sagel, Van Lingelaan 85, 3602 PB Maarssen, tel: 0346561457, e-mail: hanssagel@gmail.com