De wandeling van De Pijper in 1916 - een terugblik - Deel 13

48e jaargang (bladzijde 67) nr.2 / IN: Periodiek HKM

Plot

De wandeling van De Pijper in 1916, een terugblik.
Deel 13

Ria Tijhuis


De Pijper keert terug vanaf de boerderij Maire Hofstede en gaat via de Schoutensteeg rechtsaf de Langegracht op. Hij komt dan ook langs zijn eigen huis, nummer 45, het pand waarin hij in 1891 een voor die tijd vrij grote kruidenierswinkel (80 m2) begon, een ‘Handel in koloniale waren, koffiebranderij en theehandel’. De drie grachten hebben hun naam gekregen rond 1850. Voor die tijd hadden de Schippers-, Heren- en Langegracht de naam Aan de Vecht.
Op het eerste gezicht lijkt er niet veel veranderd te zijn in een eeuw tijd. De lindebomen, bijna voor elke huis één, zijn weliswaar grotendeels verdwenen en ook de elektriciteitsmasten die midden op de weg stonden, zijn verwijderd, maar de rij huizen tot aan de Kaatsbaanbrug staat er vrijwel nog net zoals toen. Bij een kleine twintig panden zijn ook nog de stoep met hekje ter afscheiding van de weg bewaard gebleven. De functie van de diverse panden is door de decennia heen natuurlijk wel veranderd.
In veel dorpen en steden wordt de bebouwing bepaald door de aanwezigheid van een kerk of kasteel. In Maarssen is dat niet het geval. Noch rond het oudste gebouw, de Nederlandse Hervormde Kerk, noch rond het voormalige kasteel Ter Meer ontwikkelde zich een dorpskern. In Maarssen is het de rivier de Vecht die de vorm van de dorpskern heeft bepaald. De bebouwing op de drie grachten langs de oevers van de Vecht geeft Maarssen dat bijzondere, eigen karakter en maakt het tot de dorpskern. De huisnummers 2 tot en met 57 vormen samen één gevelrij die de loop van de Vecht volgt.
Om het steeds drukker wordende verkeer door de Schoutensteeg in goede banen te leiden is in 1940 het eerste huis op de hoek van de Langegracht met achterliggende huizen, plus het huis op de Achterdijk nummer 6 gesloopt. De verbrede weg heet vanaf dan Schoutenstraat. De Maarssense aannemer Van Droogenbroek klaarde de klus van de sloop van deze drie huizen voor f 24,00!
De bebouwing op de Langegracht toont een grote variatie in gevelindelingen en dakvormen. Door de eeuwen heen hebben veel ondernemers hier hun werkadres gehad. Tussen de huizen zijn er hier en daar doorgangen en stegen die voorheen doorliepen tot de Nassaustraat, mede om deze reden dan ook Achterdijk of Achterstraat genoemd. Achter de huizen waren de werkplaatsen van de diverse bedrijfjes gevestigd en in de stegen bevonden zich kleine huisjes voor de werknemers.
In 1892 wordt het Merwedekanaal aangelegd. Daardoor valt het grootste groot deel van de scheepvaart door de Vecht weg, zo’n 600 schepen per week. Dit betekent een gevoelig verlies voor de bedrijvigheid aan de Langegracht en de Kaatsbaan. In die periode zijn er aan de Langegracht drie kruideniers gevestigd: Kors, Van Doorn en De Pijper. Er zijn vier bakkers: Van Hof, Peeters, Van Arkel en Van Doorn. Ook het koffiehuis van Kouffeld (Ome Klaas), de scheerder Houssart, de schoenmaker Hofman en de textielwinkel van Jütte zullen het in de omzet gemerkt hebben dat de klandizie verminderde.
Tijdens zijn rondwandeling in 1916 kan De Pijper constateren dat al deze neringdoenden dan gelukkig nog steeds in bedrijf zijn. In 1904 is Drukkerij Schuileman erbij gekomen en in 1912 melkslijter Jacobus van den Akker. Anno 2021 hebben 5 van de 46 panden nog een bedrijfsmatige functie: een Grieks restaurant op nummer 36, Galerie Pygmalion van Jaap Versteegh op 44, De Draak op 45, restaurant De Eendracht op 51 en Alda Bodyfashion op nummer 55.
De Langegracht nodigt uit tot een wandeling; de mooie gevels, de gevelstenen en bij het huisnummer 27 een tweetal struikelstenen.